بررسی اثر ويتامين A بر حرکت ارتودنتيک دندان در موش صحرايی نر

دکتر احمد سوداگر*- دکتر محمدحسين قهرمانی** - دکتر پوريا مطهری***‌- دکتر سمير زاهد پاشا****

*- استاديار گروه آموزشی ارتودنسی دانشکده و مرکز تحقيقات دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران.

**- دانشيار گروه آموزشی سم‌شناسی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران.

***- استاديار گروه آموزشی آسيب‌شناسی دهان و فک و صورت دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران.

****- دندانپزشک.

چکيده

زمينه و هدف: تجويز ويتامين A اضافی تأثير عميقی در استخوان دارد. اين ويتامين می‌تواند سبب القای تحليل استخوان از طريق تحريک ساخت استئوکلاست‌های بالغ از سلول‌های پيش‌ساز و همچنين سبب پيشرفت بلوغ سلول‌های رده استئوبلاستی شود. هدف از اين مطالعه بررسی اثر ويتامين A بر حرکت ارتودنتيک دندان در موش صحرايی نر (Rat) می‌باشد. روش بررسی: در اين مطالعه از نوع کارآزمايی بالينی (Clinical Trial) از هشتاد موش صحرايی نر با وزن 200-250 گرم استفاده شده که به هشت گروه مساوی تقسيم گرديدند. نيروی ارتودنسی اوليه‌ايی معادل شصت گرم بر مولر اول در تمام گروهها اعمال گرديد. شش دوز مختلف ويتامين A تهيه شد. دو گروه کنترل يکی بدون تزريق و ديگری با تزريق روغن زيتون به عنوان حلال فيزيولوژيک در نظر گرفته شدند. پنج موش را هم به عنوان Normal base در نظر گرفتند که نه اپلاينسی بر آنها سوار شده بود و نه تزريقی دريافت می‌کردند. آنها بعداً در ارزيابيهای هيستولوژيک مورد مقايسه قرار گرفتند. شش گروه ديگر روزانه دوزهای مختلف ويتامين A که شامل دويست و پنجاه، پانصد، هفتصدوپنجاه، هزار، هزار و هفتصد و پنجاه و دو هزار و پانصد IU/Kg (واحد بين‌المللی بر کيلوگرم)بود را به صورت داخل صفاقی دريافت می‌کردند. حرکت ارتودنتيک دندان در ابتدا و انتهای دوره مطالعه (روز چهاردهم) اندازه‌گيری شد. در انتها نمونه خون از قلب گرفته و سطح سرمی آلکالين فسفاتاز سنجيده شد. بعد از کشتن حيوانات، مقطع ماگزيلا جهت رنگ‌آميزی H&E آماده شد. اطلاعات توصيفی آماری با استفاده از نرم‌افزار SPSS ويرايش 11 ثبت و به صورت ميانگين ± انحراف معيار داده شد. اختلاف بين گروهها با آزمون One way ANOVA و به دنبال آن يک آزمون Kruskal-wallis، Tukey و Chi-square بررسی گرديد. يافته‌ها: در بين هشت گروه، گروه IU/Kg250 حداقل حرکت دندانی و گروه IU/Kg2500 بيشترين ميزان حرکت دندانی را نشان داد. حرکت در گروههای کنترل از اکثر گروههای درمان شده با ويتامين A بيشتر بود اما در حرکت دندانی بين گروههای مختلف اختلاف معنی‌داری ديده نشد. اگر چه تعداد مختلف استئوکلاست‌ها در گروههای مختلف ديده شد اما تفاوت معنی‌داری در تعداد استئوکلاست بين گروههای مختلف در نواحی متفاوت ديده نشد. قاعده مشخصی برای حضور لاکوناها در سطح ريشه و همچنين ارتباطی بين طول و عمق لاکوناها با دوزهای متفاوت ويتامين A وجود نداشت. تحليل ريشه در نواحی مختلف ريشه رخ داده و ارتباطی با مقادير مختلف ويتامين A نداشت. ارزيابی سطح سرمی آلکالين فسفاتاز اختلاف معنی‌داری بين گروههای تحت درمان با مقادير مختلف ويتامين A و گروههای کنترل نشان نداد. نتيجه‌گيری: براساس نتايج مطالعه، ويتامين A علی رغم تأثيرات گزارش شده بر استخوان، ريمودلينگ استخوان آلوئولار و حرکت ارتودنتيک دندان را افزايش نداد.

کليد واژه‌ها: حرکت ارتودنتيک دندان – ويتامين A – ريمودلينگ استخوان

وصول مقاله: 19/6/1385 اصلاح نهايی: 21/4/1386 پذيرش مقاله: 12/8/1386

نويسنده مسئول: گروه آموزشی ارتودنسی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران

e.mail:sodagara@tums.ac.ir