بررسی نقش pH نوشابه‌های ايرانی و خارجی بر ميزان اروژن دندانها به روش آناليز يون کلسيم

دکتر مسعود فلاحی‌نژاد قاجاری* - دکتر سپيده نبوی رضوی**

*- دانشيار گروه آموزشی دندانپزشکی کودکان دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهيد بهشتی.

**- متخصص دندانپزشکی کودکان.

چکيده

زمينه و هدف: هنوز مشخص نشده که توان اروزيو نوشابه‌ها صرفاً با افزايش مختصر pH و بدون افزودن کلسيم يا نمکهای فسفات افزايش می‌يابد يا خير. هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر ميزان pH نوشابه‌های موجود در بازار ايران بر روی توان اروزيو آنها در روی مينای دندانهای دائمی می‌باشد. روش بررسی: در اين مطالعه تجربی- آزمايشی در گروه مورد دو نوشابه ايرانی زمزم‌ کولا و زمزم پرتقالی و دو نمونه خارجی پپسی و ميراندا مورد بررسی قرار گرفتند. در گروه شاهد نيز چهار محلول با pH‌ های مشابه با چهار نوشابه مورد بررسی با افزودن اسيد فسفريک يا اسيد سيتريک به آب مقطر مشابه‌سازی شدند. تعداد نمونه‌ نوشابه‌ها ده عدد از هر نوع نوشابه بود. نمونه‌های دندانی دويست و چهل عدد دندان پره مولر که به منظور ارتودنسی خارج شده بودند به سه گروه A و B و C که مدت زمان غوطه‌وری هر يک از گروهها به ترتيب زير بود تقسيم شدند: گروه A : 15 دقيقه گروه B : 45 دقيقه و گروه C: 12 ساعت. هر يک از سه گروه به هشت زير گروه ( هر زير گروه حاوی ده دندان) تقسيم شدند که هر زير گروه در معرض يکی از چهار نوشابه داخلی يا خارجی و يا چهار محلول شاهد قرار گرفتند. سطح مواجهه دندان به نوشابه‌ها در مورد همه دندانها يک نيم‌دايره به قطر پنج ميلی‌متر روی سطح باکال آنها بود و ميزان محلول شاهد يا نوشابه بيست ميلی‌متر در مورد همه نمونه‌ها بود. آزمونهای آماری شامل One way and two way ANOVA و Post Hoc مورد استفاده Tukey HSD و نرم‌افزار آماری SPSS روايت 5/11 بود. يافته‌ها: طبق آناليز واريانس دو طرفه همراه با تقابل ‌اختلاف بين نوشابه‌ها و محلولهای شاهد معنی‌ دار بود (001/0P<). اما الگوی تغييرات ميزان اروژن در نوشابه‌ها معادل و مشابه اين الگو در محلولهای شاهد می‌باشد يعنی خطوط اين نمودارها با يکديگر موازی هستند و هيچ نقطه تداخلی با يکديگر ندارند (3915/0=(P. اما ميزان اين تغييرات (اروژن) در مورد نوشابه‌ها در هر سه زمان مورد بررسی با اختلاف معنی داری بيشتر از محلولهای شاهد می‌باشد (001/0P<)، که اين اختلاف در طولانی مدت و با گذشت زمان (در 12 ساعت) بيشتر می‌شود. نتيجه‌گيری: ميزان اروژن در بين چهار محلول شاهد بستگی به pH آنها نداشت. ميزان اروژن نوشابه‌ها با الگوی مشابهی در محلولهای شاهد تکرار شده ولی ميزان اروژن ناشی از نوشابه‌ها بسيار بيشتر از محلولهای شاهد با pH مشابه ‌بود. کليد واژه‌ها: pH – اروژن – مينا – دندان - نوشابه‌های گازدار

وصول مقاله: 28/7/1384 اصلاح نهايی: 31/4/1385 پذيرش مقاله: 13/7/1385

نويسنده مسئول: گروه آموزشی دندانپزشکی کودکان دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهيد بهشتی

e-mail:ma_fa_36@yahoo.com