تقوا

  شهيد آيت‌اله مرتضی مطهری

  تقوی و آزادی

  به اين نکته اشاره شد که لازمه خروج انسان از زندگی حيوانی به يک زندگی انسانی اينست که از اصول معين و مشخصی پيروی کند البته لازمه پيروی از اصول معين و مشخص که خود را در چارچوب همان اصول محدود کرده و از حدود آنها تجاوز نکند. به تعبيری آنجا که هوی و هوسهای آنی او را تحريک می‌کند که از حدود خود تجاوز کند، می‌بايست خود را «نگهداري» نمايد، نام اين خودنگهداری که مستلزم ترک برخی از افعال و گفتار است تقوا می‌باشد. نبايد تصور کرد که تقوا از مختصات دينداری است از قبيل نماز و روزه، بلکه تقوا لازمه انسانيت است. انسان اگر بخواهد از طرز زندگی حيوانی و جنگلی خارج شود ناچار است که تقوا داشته باشد، در شرايط فعلی ملاحظه می‌گردد که تقوای اجتماعی و سياسی را اصطلاح کرده‌اند. چيزی که هست تقوای دينی يک علوّ و قداست و استحکام ديگری دارد و در حقيقت پايه دين است که می‌توان تقوائی مستحکم و با مبنا به وجود آورد و جز بر مبنای محکم ايمان به خدا نمی‌توان بنيانی مستحکم و اساسی و قابل اعتماد به وجود آورد، قرآن می‌فرمايد: «اَفَمَنْ اَسَّسَ بُنيْانَهُ عَلی تَقوَی ٰ مِنَ اللهِ وَ رِضْوانٍ خَيْرٌ اَمْ مَنْ اَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلی شَفا جُرُفٍ هارٍ» آيا آنکس که بنيان خويش را بر مبنای تقوای الهی و رضای او بنا کرده بهتر است يا آنکه بنيان خويش را بر پرتگاهی سست مشرف بر آتش، قرار داده است.

  بهرحال تقوا اعم از تقوای مذهبی و الهی و غيره لازمه انسانيت است و خود به خود مستلزم ترک و اجتناب و گذشتهايی است. با توجه به اين مطلب خصوصاً با درنظر گرفتن اينکه در زبان پيشوايان بزرگ دين، از تقوا به حصار و حصن و امثال اينها تعبير شده، ممکن است کسانی که با نام آزادی خو گرفته‌اند و از هر چيزی که بوی محدوديت بدهد فرار می‌کنند چنين تصور کنند که تقوا هم يکی از دشمنان آزادی و يک نوع زنجير برای پای بشر است. .....